*मकरसंक्रांत: धार्मिक आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन* आपले सगळेच सण उत्सव हे निसर्ग, शेतीप्रधान जीवनपद्धती, मौसमी फळे -भाज्या यांच्याशी निगडीत आहेत. पौष महिन्यात रथसप्तमीपर्यंत होणारी आदित्य राणूबाईची पूजा, दर रविवारी केली जायची. त्याच्या कथा ऐकल्या जात असत. त्यातून मिळणारा संदेश उतू नको मातू नको, घेतला वसा टाकू नको, साठा उत्तराची कहाणी सुफळ संपूर्ण.. हे कानात घुमत असते. या रविवारची,रथसप्तमी ची पूजा, रांगोळीने चंदनाच्या पाटावर सूर्य, रथ रेखाटणे अशी होत असे. यातून प्रिंट मिडिया खूप प्रगत नसताना भौगोलिक ज्ञान,जीवन यांची सांगड संस्कृतीच्या माध्यमातून पुढच्या पिढ्यांकडे गेली. बिब्याची फुले, करडईचे फुले यांना महत्व असायचे. बिब्याची फुले वातहारक आहेत. प्रत्येक देवतांच्या आवडत्या फुलांमध्ये काही वैशिष्ट्ये दडली आहेत. पिवळे, तपकिरी असे हे करडई फूल सूर्याच्या तेजस्वी पणाचे द्योतक आहे. भोगविडे,संक्रांत, कर आणि महिनाभर चालणारे हळदीकुंकू असे उत्सवी बायकांच्या गोटातले वातावरण संक्रांती निमित्ताने चालू असायचे. भोगीला सात विड्याची पाने, सात...
कन्नडमधील 'मेंथे हिट्टूचा' अर्थ “मेथी पावडर” असतो. यापासून मेतकूट हा शब्द वापरात आला असावा. पण अहो थांबा .. तुम्ही नाक मुरडू नका. ही भुकटी अजिबात कडू नाही… खरं तर भाजलेल्या मेथी पावडरला एक वेगळाच सुगंध असतो. "मेतकूट" हा मराठमोळा चविष्ठ पदार्थ !! मऊभात,साजूक तूप आणि वरुन मेतकूट आहः !! याची सर तर कशालाच नाही. मेतकूट हा शब्द 'मेतकूट जमणे' या वाक्प्रचारातच ऐकलेला होता. तो खाद्यपदार्थ ही आहे. त्यामुळे मेतकूट या शब्दाला एक विनोदी छटा माझ्या लेखी आहे. त्याचा अर्थ लफडे, भानगड, प्रेम असाही आहे. त्या विषयी जे वाचले त्यावरून 'मेतकूट भात' हेच फक्त एक दुजे के लिये आहेत असे लक्षात आले. जेवणाच्या सुरुवातीच्या काळात लहान मुलांना ते दिले जाते म्हणून ते मसालेदारही नसते. तसेच भाताबरोबर वरण करण्याच्या कंटाळ्याला तो पर्याय असावा ,असेही वाटते. पावसाळ्यात रात्री नुकता कुकर मधून काढलेला गरमागरम वाफाळता भात, त्यावर तुपाची धार, मीठ,...
धन्यवाद.
उत्तर द्याहटवा